Co takiego jest ten cały VAT? Podatek od wartości dodanej (Value Added Tax) zwany również podatkiem od towarów i usług, to podatek pośredni pobierany na każdym etapie obrotu towarami lub usługami. Jest podstawowym podatkiem, z jakim mają do czynienia przedsiębiorcy.

Osoby rozpoczynające działalność gospodarczą są zwolnione z rozliczania podatku VAT – jest to tzw. zwolnienie podmiotowe. Kończy się ono, gdy obrót (sprzedaż) przekroczy w roku podatkowym ustalony próg, który w 2014 r. wynosi 150 000 zł (art. 113 ustawy o VAT). Jeśli działalność została rozpoczęta w trakcie roku podatkowego, próg ten wyliczany jest w odpowiedniej proporcji do czasu prowadzenia działalności (jeśli np. podatnik rozpoczyna działalność 1 października, limit obrotu wyniesie 37 500 zł). Podatnicy korzystający ze zwolnienia podmiotowego muszą prowadzić narastająco ewidencję sprzedaży w celu ustalenia momentu przekroczenia limitu obrotów i utraty prawa do zwolnienia z VAT.

Ze zwolnienia podmiotowego nie mogą skorzystać podatnicy wykonujący czynności wymienione w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT tj.:

  • dokonujący dostawy: wyrobów z metali szlachetnych, towarów opodatkowanych podatkiem akcyzowym (z wyjątkiem energii elektrycznej) i wyrobów tytoniowych, nowych środków transportu, terenów budowlanych oraz przeznaczonych pod zabudowę;
  • świadczący usługi: prawnicze, w zakresie doradztwa oraz jubilerskie;
  • nie posiadający siedziby działalności gospodarczej na terytorium kraju.

Podatnik może zrezygnować z prawa do zwolnienia już w momencie rozpoczęcia działalności (przed dokonaniem pierwszej sprzedaży), nabywając tym samym prawo do odliczenia VAT z faktur zakupu następnego dnia po złożeniu zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R (jeśli przedsiębiorca rozpoczyna działalność 1 października 2013 r. i w tym samym dniu składa zgłoszenie rejestracyjne na druku VAT-R, staje się czynnym podatnikiem VAT 2 października 2013 roku). W przypadku firm działających na rynku już od jakiegoś czasu przedsiębiorca, który zrezygnuje dobrowolnie z przysługującego mu zwolnienia, stanie się czynnym podatnikiem VAT z początkiem następnego miesiąca po miesiącu, w którym złożył zgłoszenie rejestracyjne na druku VAT-R. W przypadku, gdy firma nie rezygnuje dobrowolnie ze zwolnienia, tylko zbliża się do limitu 150 tys. zł, zgłoszenie rejestracyjne VAT-R musi złożyć najpóźniej na jeden dzień przed tym, gdy obroty przekroczą ten limit.

Poza zwolnieniem podmiotowym występuje również tzw. zwolnienie przedmiotowe, z którego mogą skorzystać przedsiębiorcy dokonujący wyłącznie sprzedaży towarów i usług zwolnionych z podatku VAT. Lista tych zwolnień jest obszerna (np. usługi edukacyjne, opieka medyczna), a wymienione są w art. 43 ustawy o VAT. Przedsiębiorcy ci nie mogą zostać czynnymi podatnikami VAT. Mogą co prawda złożyć zgłoszenie rejestracyjne VAT, ale otrzymają w ten sposób jedynie status biernego podatnika VAT. Oznacza to, że będą mogli wystawiać faktury, ale nie odliczą podatku VAT, bo sami go nie zapłacą. Utrata zwolnienia przedmiotowego nie następuje z chwilą przekroczenia określonego limitu sprzedaży lecz wówczas, gdy podatnik uprawniony do stosowania takiego zwolnienia zaczyna dokonywać obrotu towarami czy usługami, które nie są zwolnione i wartość sprzedaży nie podlegającej zwolnieniu przekroczy limit 150 tys. zł w trakcie roku.

Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą, któremu przysługuje prawo do zwolnienia z podatku VAT, powinien przeanalizować, czy to zwolnienie z ekonomicznego punku widzenia jest dla niego korzystne. Pod uwagę należy wziąć przede wszystkim sposób prowadzenia działalności gospodarczej, a dokładnie rodzaj odbiorców, do których skierowana będzie sprzedaż towarów lub usług.

Zwolnienie podmiotowe z VAT korzystne jest dla podatników dokonujących sprzedaży na rzecz:

  • osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej,
  • podmiotów prowadzących działalność gospodarczą zwolnionych podmiotowo z VAT,
  • podmiotów wykonujących wyłącznie czynności zwolnione przedmiotowo z VAT.

Zwolnienie podmiotowe z VAT nie jest korzystne w sytuacji, w której:

  • nabywcami towarów i usług oferowanych przez podatnika są podatnicy nie korzystający ze zwolnienia,
  • podatnik dokonuje sprzedaży towarów i usług opodatkowanych stawką niższą niż podstawowa,
  • podatnik dokonuje dużych zakupów inwestycyjnych.

Nie rejestrując się jako podatnik VAT, przedsiębiorca nie musi wystawiać faktur, prowadzić rejestru zakupów, składać deklaracji VAT i rozliczać się z fiskusem z kolejnego (po dochodowym) podatku, traci jednakże prawo do odliczeń VAT z faktur zakupu.

Dodaj komentarz